Akne (halk arasında sivilce olarak da bilinir), dermatoloji polikliniklerine yapılan başvuruların en sık nedenidir. Derinin foliküler ünitesini ilgilendiren, iltihabi (inflamatuar) bir cilt hastalığıdır; özellikle ergenlik döneminde sık görülse de her yaşta ortaya çıkabilir. Ankara Çankaya’daki kliniğinde Dr. Pelin Demirel Bulut, hastalarına aknenin nedenlerini, türlerini ve güncel akne tedavisi yaklaşımlarını değerlendirmesine göre kişiye özel olarak aktarıyor.
Akne nedir?
Akne, cildin yağ bezi ve kıl köküyle birlikte oluşturduğu foliküler ünitenin iltihabi bir hastalığıdır. Çoğu akne tipinde inflamasyon (iltihap) belirleyici bir rol oynar. En sık ergenlikte görülmesine karşın, çocukluktan erişkinliğe kadar her yaş grubunu etkileyebilir.
Akne neden oluşur?
Aknenin oluşumunda temel olarak dört mekanizma rol alır:
- Sebum (cilt yağı) salgısının artması
- Hiperkeratinizasyon — cildin en üst tabakasının aşırı üretilmesi ya da atılımının azalması sonucu gözeneklerin tıkanması
- C. acnes (Cutibacterium acnes) adı verilen bakterinin aşırı çoğalması
- İnflamasyon (iltihap)
Bu basamaklar kimi hastada bir arada, kimi hastada ise yalnızca biri veya birkaçı ön planda olacak şekilde görülebilir. İşte bu farklılık, aknenin tipini ve uygulanacak akne tedavisini belirler.
Akne türleri nelerdir?
Akne temel olarak şu tiplere ayrılır: komedon (siyah ve beyaz nokta), papül, püstül, kistik ve nodülokistik akne. Kistik ve nodülokistik akneler daha derin ve iltihabi seyrettiği için, hem tedavi hem de iz bırakma riski açısından daha fazla önem taşır.
Akne vücudun hangi bölgelerinde görülür?
Akne en sık yüzün orta hattında; yani alın ortası, burun üzeri, yanaklar ve çene hattında yerleşir. Bunun yanında göğüs, sırt ve kollarda da görülebilir.
Aknenin tedavisi var mı?
Hastalarımızın sıkça sorduğu bu sorunun yanıtı nettir: Evet, aknenin tedavisi vardır. Ancak akne tedavisinde hiçbir yöntem, ömür boyu geçerli tek seferlik bir çözüm anlamına gelmez; çünkü aknenin tekrarlama ihtimali her insanda mevcuttur. Buna karşın uygun tedavilerle tekrarlama riski belirgin biçimde azaltılabilir.
Akne tedavisinde hangi yöntemler kullanılır?
Öncelikle şunu belirtmek gerekir: Akne tedavisinde tek bir yöntem yoktur. Dermatoloğunuz cildinizi değerlendirdikten sonra, aknenin tipine göre size özel bir tedavi planı oluşturur. Başlıca yöntemler şunlardır:
- Aktif madde içeren tedaviler: Akneyi doğrudan hedefleyen kremler ve ağızdan (oral) ilaç tedavileri
- Evde bakım ürünleri: Nemlendiriciler, yüz yıkama jelleri, güneş koruyucular ve serumlar
- Medikal cilt bakımı: Cildin bakteri ve sebum yükünden arındırılarak temizlenmesi
Enerji bazlı cihaz ve lazer sistemleri
Aknenin durumuna göre hastaya ek olarak şu sistemler planlanabilir:
- IPL / BBL sistemleri
- 532 nm vasküler (damar) lazer sistemleri
- Q-switch Nd:YAG ve pikosaniye (picosecond) lazer sistemleri
- Altın iğne radyofrekans
- Fraksiyonel CO₂ ve Erbium:YAG lazer sistemleri
Akne tedavisinde en etkili yöntem hangisidir?
Akne tedavisinde herhangi bir yöntem için “en etkili” demek doğru olmaz. Çünkü tedavi planı; akneye eşlik eden leke, kızarıklık, iz ve damar görünümü gibi bulgulara, ayrıca hastanın yaşam tarzına göre şekillenir. Yöntemler arasında kimi durumlarda birbirine üstünlükler bulunsa da, o an için en doğru plan, muayene sonrası dermatoloğunuz tarafından belirlenir.
Erişkinlerde akne görülür mü?
Evet. Akne yalnızca ergenlik dönemine özgü değildir; her yaşta görülebilir. Erişkin dönemde ilk kez ortaya çıkabileceği gibi, ergenlikten itibaren de devam edebilir.
Akne için dermatoloğa ne zaman başvurmalıyım?
Neredeyse her insan hayatında en az bir kez akne ile karşılaşır. Bu nedenle, eşlik eden başka bir sorun olmaksızın tek bir sivilce için dermatolog muayenesini bekletebilirsiniz. Ancak aşağıdaki durumların varlığında mutlaka bir dermatoloğa başvurmanız önerilir:
- Yoğun bir akne probleminiz varsa
- Akne şikâyeti erken yaşta başladıysa
- Ebeveynlerde akne öyküsü varsa ve mevcut durumda akne izleriniz bulunuyorsa
- Akneleriniz iri ve ağrılıysa
- Akneleriniz gerilerken geride kırmızılık, kahverengi renk değişimi veya çukurluk (iz) bırakıyorsa
Her akne iz bırakır mı?
Hayır. Deri bariyeri güçlü olan, yoğun iltihaplanma göstermeyen ve travmaya (sıkma, kurcalama gibi) uğramayan akneler genellikle iz bırakmadan iyileşir. Akne izleri ve tedavi seçenekleri hakkında ayrıntılı bilgi için akne izi tedavisi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Akne izi kendiliğinden geçer mi?
Bazı yüzeysel izler, dokunun kendini onarma kapasitesiyle birlikte zamanla kendiliğinden gerileyebilir. Daha derin izlerde ise erken dönemde uygulanan tedaviler önem kazanır.
Akne tedavisi ne zaman etki gösterir?
Dermatolog olarak, önerdiğimiz ve uyguladığımız tedavilerde etkinliğin başlaması için en az 3 ay tedaviye devam edilmesini; optimal (en iyi) iyilik hali için ise 6 ay sürdürülmesini öneririz. Hastanın klinik durumuna göre bu süre daha kısa ya da daha uzun olabilir. En doğru planlamayı dermatoloğunuzla birlikte yapmanız sağlıklı olacaktır.
Ankara’da akne tedavisi için randevu
Akne şikâyetiniz için kişiye özel bir değerlendirme almak isterseniz, Ankara Çankaya’daki kliniğinde Dr. Pelin Demirel Bulut ile görüşebilirsiniz. Muayene ve randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi için lütfen bir dermatoloğa başvurun.